پرسش و پاسخ درخصوصِ ماسك هاي كربن فعال(N95)
پرسش و پاسخ درخصوصِ ماسك هاي كربن فعال(N95)
يكي از همكاران ، سوالي را مطرح نمودند كه فكر كردم شايد پاسخي كه به ايشون دادم براي شما هم مفيد باشد:
سوال : آيا استفاده از ماسكهاي كاغذي رايج در آلودگي هواي تهران ، فايده اي دارد؟؟
پاسخ : همانطور كه مي دانيد بيشترين الاينده موجود در هوا گازهاي منوكسيد كربن ، دي اكسيد كربن ، دي اكسيد گوگرد ، ازن ، دي اكسيد ازت و ذرات معلق مانند گرد و غبار و از همه بدتر ذرات معلق سرب ناشي از سوخت اتوموبيل ها هستند.
ماسكهاي كاغذي با توجه به كيفيت و موادي كه در آنها به كار رفته قادر به جذب و حتي كاهش گازهاي ذكر شده نيستند و فقط قسمتي از گردو غبار هوا را مي گيرند در حالي كه مضرترين ذره معلق يعني سرب به راحتي وارد ريه هاي افراد مي گردد
فلذا با توجه به عرائض فوق اين ماسكها بجزايجاد مشكلات تنفسي كار مفيد ديگري انجام نمي دهند پس در صورتي كه تمايل به استفاده از ماسكي مناسب هستيد مقاله زير را بخوانيد :
استاندارد N95 مربوط به ماسك هاي يكبار مصرف ضد ذره ( موثر در برابر آئروسل هايي كه پايه روغني ندارند ) مي باشد كه استفاده از آن در صنعت نساجي ، كارهاي صنعتي ( آهن كاري ، استيل كاري ، كار در معدن) ، كار در بيمارستان و آزمايشگاه وكنترل بيماري پيشنهاد شده است .
ماسك هاي N95 حفاظت كامل را در برابر آئروسل هاي بدون روغن كه شامل موارد زير هستند تامين مي كنند :
كربنات كلسيم – خاك رس – سيمان – سلولز – سولفر – كتان – آرد – كربن – چوب –
سنگ معدن آهن – آلومينيوم – سيليكون آزاد – TB – باكتري ها
سئوالات(A&Q )
1- آخرين تغييرات نسخه EN149-2001 كدام است ؟
از ژوئن سال 2001 به بعد مهمترين تغييري كه در استاندارد EN149ذكر شده است اين الزام است كه تمامي رسپيراتورها بايد حفاظت كامل را در برابر ذرات جامد ( غير روغني ) و مايعات ( ميست روغني ) تامين كنند. بنابراين دو كلاس(solid) S.و(solid &Liquid)SL به سه كلاس FFp2-FFp1-FFp3 تبديل شدند. بنابراين به علت افزايش دامنه كاربرد ، انتخاب آنها راحتتر مي شود .
2- تا چه زماني اين استاندارد با نسخه قبلي قابل فروش است ؟
در اين مرحله هيچ محدويت زماني براي توليد كنندگان قايل نشدند و همچنان مي توانند باتوجه به استاندارد قبلي به توليد خود ادامه دهند .
3- مزيت رسپيراتور با طراحي big eye كدام است ؟
بطور كلي هرچه كارايي فيلتري بالاتر باشد ميزان مقاومت تنفسي آن بيشتر خواهد بود . ميزان كارايي و پالايندگي فيلتر FFp3 در مقابل آئروسل هاي جامد و مايع تا 99 درصد مي باشد به همين دليل ميزان مقاومت تنفسي آن بيشتر و نفس كشيدن با آن مشكل تر شده است . بر اين اساس برخي از توليد كنندگان اقدام به بزرگ كردن منطقه تنفسي نمودند . Big eye نوع خاصي از طراحي است كه در آن منطقه تنفسي بزرگتر شده و بصورت تاشو مي باشد و ميزان مقاومت تنفسي آن كمتر گرديده است.
4- چگونه مي توان اصلي يا تقلبي بودن ماسك زغال اكتيو را مشخص كرد ؟
ماسك هاي تقلبي وجود دارند كه در آنها از كربن اكتيو تقلبي ( بعنوان پيش فيلتر ) استفاده مي شود . بعضي از ماسك هاي كربن اكتيو هستند كه فقط رنگ سياه دارند ، اما كربن اكتيو نيستند .
آنها فقط شبيه ماسك هاي كربن اكتيو هستند . زيرا ظاهر آنها مشكي است .
اين بخاطر آن است كه توليد كننده از لايه هاي غير پشمي مشكي رنگ كه داراي ذغال اكتيو نيست استفاده كرده اند .
كربن اكتيو خالص از ذغالي كه در دماي خيلي بالا تهيه شده بدست مي آيد . بنابراين كربن اكتيو در دماي خيلي بالا ذوب يا ناپديد نمي شود . لايه كربن اكتيو را از ماسك جدا كنيد و سپس آنرا بسوزانيد . اگر چيزي از فيبر يا لايه ذغال اكتيو باقي نماند ، شما احتمالا ماسك تقلبي خريداري كرده ايد .
5- من مطمئن هستم كه از ماسك ذغال اكتيو اصلي استفاده مي كنم ، اما قابليت جذب آن در مقابل گازهاي آلي يا بوهاي بد ، ضعيف است ؟
معمولا لايه ذغال اكتيو داراي ذغال و رزين است. بنابراين ممكن است لايه ذغال با چسب به فيبر لايه پلي استر محكم شده باشد . بنابراين رزين سوراخ هاي سطح ذغال را مي پوشاند و قابليت جذب لايه ذغال بطور جدي كاهش مي يابد .
6- آيا ماسك هاي ذغال اكتيو براي همه ي محيط هاي كاري مناسبند ؟
اين يك تصور اشتباه است كه اگر ذرات غير سمي در محيط كار شما وجود داشت ، شما نيازي به ماسك لايه ذغال اكتيو نداريد . ماسك هاي ذغال اكتيو درست مانند ماسك هاي كارتريج دار عمل مي كنند (با اين تفاوت كه در ماسك كارتريج دار لايه جاذب وجود دارد ) ، لايه جاذب، بو و بخارات آلي را جذب مي كند اما اين لايه تاثيري در جذب ذرات ندارد و در كارايي آنها ( حذف ذرات ) تأثيري ندارد .
7- آيا اين درست است كه ماسك براي جذب ذرات كارايي كافي ندارد ؟
بطور عمومي ، ما فكر مي كنيم كه به دام انداختن ذرات كوچك از مشكلترين كارها مي باشد . اما اين يك نظر درست نيست . در تئوري فيلتراسيون 5 اصل وجود دارد :
1- حركت بروني : بيشترين اثر را بر روي ذرات كوچك دارد .
2- گير افتادن : بهترين اثر را بر روي ذرات بزرگ دارد .
3- برخورد داخلي : بهترين اثر را بر روي ذرات بزرگ دارد .
4- ته نشيني ( براساس وزن ) : بيشترين اثر را بر روي ذرات بزرگ دارد .
5- جذب استاتيكي : قويترين اثر را بر روي ذرات كوچك دارد .
براين اساس موارد 1 و 5 بر روي ذرات كوچك تر در حاليكه موارد 2و3و4 بر روي ذرات بزرگتر موثر هستند .
بنابراين بيشترين نفوذ را ذراتي با قطر 6/0 ميكرون دارند. در استاندارد EN149:2001,NIOSH 42 CFR84 و AS1716 براي تست اندازه ذرات گير افتاده از ( ذرات با بيشترين نفوذ MPPS ) استفاده مي شود .
8- معمولترين آلاينده ها و خطرات محيط كار كدامند ؟
آلاينده ها صدمات جدي را به ريه وارد مي سازند كه اغلب آنها برگشت ناپذير مي باشد . محيط هاي كاري مختلف و مواجهه با فعاليت هاي مختلف خطرات متنوعي نظير موارد زير را مي تواند بوجود آورد :
گردوغبار :
سليس و آزبست اگر وارد ريه و در آنجا مستقر شوند مي توانند صدمات جدي را به بافت ريه وارد آورد . به هنگام اين اتفاق بافت ريه تماس كمتري را با خون داخلِ رگها خواهد داشت . بنابراين ميزان اكسيژن دريافتي كاهش مي يابد و نفس كشيدن مشكل خواهد شد .
سرب :
مواد نظير سرب باعث مسموميت سيستميك مي شوند كه وقتي وارد سيستم تنفسي مي شوند به سيستم جريان خون راه پيدا مي كنند و باعث صدمه به ساير بافت هاي بدن مانند سيستم عصب مركزي مي گردد .
بخارات :
بخارهاي آلي كه وارد جريان خون مي گردد داراي اثر بيحسي بر روي مغز هستند و سبب گيجي مي شود .
9- بيماري هاي تنفسي كدامند ؟
هنگاميكه واكنشهاي آلرژيكي اتفاق مي افتد مقدار خيلي كمي از يك ماده توليد بيماري تنفسي مي كند . نظير :
آسم : گرفتگي سينه – خس خس كردن به هنگام نفس كشيدن – نفس نفس زدن
واكنش آلرژيكي : نشانه هاي آن نفس نفس زدن ( شببه آنفولانزا )
ورم غشاء بيني : گرفتگي بيني
وقتي فردي حساس باشد ، ادامه تماس مي تواند منجر به تشديد علائم و آسيب دائمي براي وي شود . افرادي كه داراي گرفتگي بيني هستند ممكن است دچار آسم پيشرفته شوند . صدمات آسم در اثر مواجهه با هواي سرد و دود سيگار شديدتر خواهد شد.
10- مفاهيم OEL/PEL/MAC/TLV كدام است ؟
تمامي اين حروف اختصاري مربوط به غلظت ذرات معلق در هوا هستند و معرف شرايطي هستند كه در آن مواجهه تكراري
در طول روز براي سلامتي وي مضر نمي باشد .
OEL: حد مواجهه حرفه اي ( شغلي )
PEL : حد مواجهه مجاز
MAC: بيشترين غلظت قابل قبول
TLV: حد آستانه مجاز
درباره:علی زارعی کارشناس بهداشت حرفه ای از دانشگاه علوم پزشکی قزوین-علاقمند به فوتبال-موسیقی-دیوان حافظ.ومسائل ایمنی و بهداشت حرفه ای.امیدوارم با راه اندازی این وبلاگ قدمی کوچک برای مهندسان بهداشت حرفه ای و ایمنی وهمه علاقه مندان به این رشته برداشته باشم.جا داره از اساتید خوبم دکتر نیک پی ،مهندس قلعه نویی،خانم دکتر ورمزیار،دکتر صفری و همچنین خانم دلوریان زاده،خانم مهندس صادقیان و مهندس مختاری تشکر کنم.