بهداشت حرفه ای و ایمنی صنعتی

(رديابي انرژي ها وتجزيه وتحليل حفاظها )

مفهوم حفاظهاي انرژي

تكنيك رديابي انرژي وتجزيه وتحليل حفاظها (Energy trace and barrieranalysis) كه بعنوان ابزاري جهتتجزيه وتحليل اصولي علل حوادث مورد استفاده قرار مي گيرد در اصل از تكنيك پايش مديريتي ودر خت ريسك منتج شده است .

درروش MORT  (Management Oversight& Risk Tree) معمولا چند عامل بعنوان علل وقوع حادثه مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد و خود حادثه نيز بصورت رها شدن جريان ناخواسته اي از انرژي كه در اثر نامناسب بودن حفاظها بوقوع مي پيوندد تعريف مي شود . در منابع علمي ديگر نيز بر تعريف فوق از حادثه تاكيد شده است بعنوان مثال استفن بيان ميكند كه حادثه بدليل فقدان ويا نامناسب بودن موانع وكنترل ها وانتقال نا خواسته انرژي رخ مي دهد.

باتوجه به مطالب فوق ميتوان گفت كه حوادث معولا بدنبال اشتباهات انجام شده ودر برنامه ريزيها يا خطايهاي عملياتي كه خود نتيجه نهايي ناتواني در نشان دادن واكنشهاي مناسب در برابر تغييرات فاكتورهاي انساني يا محيطي است بوقوع مي پيوندد. از طرف ديگر ناتواني در نشان دادن عكس العملهاي مناسب در برابر اينگونه تغييرات برنامه ريزي نشده مستقيما به بروز شرايط و اعمال نا ايمن منجر شده كه شرايط واعمال نا ايمن نيز باعث ايجاد جريان نا خواسته اي از انرژيمي شودكه اگر موانع و حفاظهاي مناسب براي كنترل اينگونه انرژيها ي ناخواسته پيش بيني نشده باشد بدون شك نتايج نا خواسته اي (پيامدهاي ان) ايجاد خواهد شد.

تكنيك ET &BA اختصاصا براي تمركز  بر روي چهار پارامتر زير طراحي شده است :

1- منبع يا انرژي در سيستم

2- متناسب بودن موانع موجود در مسير موجود در سيستم انرژي ها

3- تعامل عامل انساني باسيستم

4- بررسي اهداف نهايي انرژي نا خواسته يا كنترل نشده ( اهداف نهايي ممكن است افراد يا اشيا باشد)

كاربردهاي ET &BA

همانطريكه ذكر شد ET &BA يك ابزار تجزيه وتحليلي است كه مي تواند كمك بزرگي در تهيه ليست مقدماتي خطر (PHL) نيز باشد اين تكنيك همچنين مي تواند در اجراي تجزيه وتحليل مقدماتي خطر و تجزيه وتحليل سيستم وزير سيستم ها(SSHA) وبطور كلي تجزيه وتحليل ايمني سيستم بسيار مفيد باشد.

باتوجه به سيستم مورد مطالعه ميتوان از روش در اجراي تكنيك تجزيه  وتحليل خطرات عمليات  و پشتيباني    (O&SHA) فرايند پايش مديريتي و درخت ريسك نيز استفاده كرد . براي استفاده از تكنيك ET &BA در اجراي تكنيكهاي ياد شده ، ارزيابي داده هاي اساسي الزامي خواهد بود . براي مثال هنگام استفاده از  ET &BA در يك كارخانه توليدي ، تجزيه وتحليل با برسي دقيق كل نقشه هاي كارخانه شروع شده ودر صورتيكه ET &BA در رابطه با پروژه خاص يا يك قطعه جديدا طراحي شده از تجهيزات باشد مطالعه دقيق نقشه ها وطرح واره هاي ان نيز الزامي خواهد بود.

اجراي ET &BA

مطالعه ET &BA با شناسايي انواع انرژيها ي موجود در پروژه ، برنامه يا سيستم مورد مطالعه شروع مي شود انرژي هايي كه ممكن است  نتيجه يك انتقال ناخواسته باشند عبارتند از :

-         انرژيهاي مكانيكي      ( مثل چرخ دنده ها )

-         الكتريــــــــــــــكِِـي       ( مثل سيستم ها وزير سيستم هاي برقي )

-   پتانــــــــــــــسيلـي       (نظير سيستمهاي اسپري )

-  جنبــــــــــــــشــي        ( مثل اماتور هاي چرخنده يا جرثقيل هاي در حال حركت ).

-   طبــــــــــــــــيعي        ( مثل باد ، گرما ، سرما وتشعشعات خورشيدي )و غيره

مرحله دوم در اجراي ET &BA مشخص كردن منبع واقعي انرژي از محل اصلي ورود ان به سيستم است كه از اين محل رديابي دقيق جريان انرژي در كل سيستم شروع خواهد شد .

مرحله سوم  تعيين ريسكهاي مربوط به هر كدام از  جريانهاي نا خواسته  انرژي و  اختصاص            كد ارزيابي   CA   R = (RISK   ASSESSMENT  COD)   متناسب با نوع خطر به شرايط فوق خواهد بود ودر نهايت براي كليه بخشهايي از سيستم كه امكان تماس انرژي با عنا صر هدف (فراد يا اشيا ) وجود داشته باشد طراحي ونصب موانع وكنترلهاي مناسب توصيه شده وبا تعين كد بررسي ريسك كنترل شده ، كارايي كنترلهاي پيشنهادي پيش بيني خواهد شد . تكنيكهاي شناسايي ،و ارزيابي وكنترل خطرات را در وبلاك www.fereidoon.radfar@gmail.com     پيگيري نمائيد

برگه كار ET &BA

پس از شناسايي انواع مختلف انرژي هاي مختلف كه سيتم را تحت تاثير قرار مي دهند

برگه كار ET &BA تكميل مي شود شكل (1-6) يك نمونه از برگه كار ET &BAرا به همراه داده هاي كه بطور معمول در هريك از ستونهاي ان وارد مي شود نشان مي دهد .اطلاعات ثبت شده در برگه كار ET &BAمي توان در اجراي تجزيه و تحليلهاي بعدي نظير PHL& PHA وغيره وهمچنين تهيه گزارشهاي مربوط به انها نيز استفاده شود.

جدول شماره (1-6) : يك نمونه از برگه كار ET &BA

همانطوريكه قبلا نيز ذكر شد ET &BA در تعين ناتواني موانع وحفاظهاي انرژي در هنگام بررسي يك حادثه بسيار مفيد است وهمچنين از ET &BA ميتوان براي تجزيه وتحليل سيستمهاي جديد يا قبلي در راستاي ارزيابي مناسب بودن كنترلها وحفاظهاي موجود در برابر ET &BA، سيستم تامين اكسيژن موجود در يك بيمارستان مورد ارزيابي قرار گيرد.

توصيف سيستم

سيستم مورد مطالعه سيستم تامين كننده اكسيژن با خلوص بالا بيماراني است كه پس از عمل جراحي در اتاقهايشان تحت مراقبت هاي ويژه قرار دارند همانطوريكه در شكل (1-6) ديده مي شود سيستم ياد شده از بخشهاي اصلي زير تشكيل شده است :

-   شير هاي جدا كننده در محلهاي ضروري سيستم

-    پانل هاي سرويس درون اتاقها ؛ كليه اتاقهاي بستري بيماران وهمچنين ساير محلهاي ضروري به پانل سرويس دهي مجهز شده است . اجزاي تشكيل دهنده پانلهاي فوق عبارتند از :

شير جدا كننده  ،  شير تنظيم كننده دستي ( براي كاهش فشار ازPsi  250  (پوند بر اينچ )به حداقل استفاده يعني Psi20تا 30نشانگر فشار ، دريچه تخليه فشار  ، شير يكطرفه فنري

مطالعه ET &BA با شناسايي انرژيهاي موجود در سيستم شروع مي شود كه با توجه به هدف اين مثال در اينجا تنها دو منبع انرژي مورد بررسي قرار مي گيرد ؛ بطور اشكار مهمترين منبع انرژي در اين سيستم وجود اكسيژن با فشار فوق العاده زياد در يك فضاي بسته است از طرف ديگر اين گاز بسيار قابل اشتعال بوده كه اين خود نشانگر وجود منبع دوم انرژي است.

نقل قول از وبلاگ  بهداشت حرفه ای مهندس رادفر